ფოტოგალერეა - Galerie de photos 2009/2010 ს/წ.

დედის დღე - La fête des Mères





ბუნების გაკვეთილზე


ქართულისა და ხელოვნების ინტეგრირებული გაკვეთილი

მწერები-საოცარი არსებები

გაკვეთილის თემა
მწერები-საოცარი არსებები

აქტივობის მიზანი და მისაღწევი შედეგები:
მოსწავლეებმა უნდა შეძლონ ზოგიერთი მწერის ამოცნობა და დასახელება.მწერებზე დაკვირვების შედეგად საკონფერენციო მასალის მომზადება.
ინდივიდუალურად და გუნდურად მუშაობის უნარ-ჩვევა.
ლოგიკური და ანალიტიკური აზროვნების,საკუთარი აზრის გამოთქმის,სხვისი აზრის მოსმენის,გააალიზების,შეფასების უნარ-ჩვევა.

ეროვნული სასწავლო გეგმით განსაზღვრული მისაღწევი შედეგი/ინდიკატორი

ბუნება
ბუნ.II.1 მოსწავლე აღწერს მცენარის და ცხოველის ძირითად გარეგან ნაწილებს.

•თვალსაჩინოებაზე ამოიცნობს ორგანიზმის ძირითად გარეგან ნაწილებს,ასახელებს და გამოთქვამს აზრს მათი ფუნქციის შესახებ.
•ასრულებს მარტივ ინსტუქციებს და ფრაგმენტებიდან ქმნის ცხოველის
გამოსახულებას.

ბუნ.II.10. მოსწავლე აღწერს მცენარეებისა და ცხოველების მნიშვნელობას ადამიანებისათვის.

•ახასიათებს და აჯგუფებს ცხოველებს ადამიანის მიერ მათი გამოყენების სფეროების მიხედვით.
•გამოხატავს საკუთარ დამოკიდებულებას ცოცხალი ორგანიზმისათვის მიყენებული ზიანის მიმართ, მოჰყავს მაგალითები.

თემატური ელემენტები
მწერების ზოგადი დახასიათება.
მავნე და სასარგებლო მწერები.
ფუტკარი.

შეფასება
მუშაობის ხარისხი და სისწრაფე-რამდენად ზუსტად და სწრაფად არჩევს სასურველ მასალას;
ინდივიდუალური და ჯგუფური მუშაობის უნარი-რამდენად შეუძლია დამოუკიდებლად მუშაობა და საჭიროების შემთხვევაში სხვისი დახმარება.
მოსმენისა და გადმოცემის უნარი-რამდენად შეუძლია სხვისი მოსმენა და საკუთარი აზრის გადმოცემა.

საკლასო მენეჯმენტი/საგანმანათლებლო
რესურსები
ტენიკა:კომპიუტერი,პროექტორი
გამოყენებული ლიტერატურა: ბუნების სახელმძღვანელო (IIკლასი.კვანტალიანი)
http://children.iatp.ge/main_blue.htm “|ჭიანჭველების ენა”,”ფუტკარი”,ჭიანჭელა”.

ფუტკარი

ფუტკარი მეტად სასარგებლო მწერია.იგი გვაძლევს თაფლს,ცვილს,ყვავილის მტვერს,ფუტკრის შხამს,ფუტკრის რძეს,დინდგელს.

ფუტკრები საზოგადოებებად ცხოვრობენ,მათ დამოუკიდებლად ცხოვრება არ შეუძლიათ.თუ ფუტკარს თვისტომთ ჩამოაშორებთ,რამდენიმე საათში დაიღუპება.

იცით, რა ჰქვია ფუტკრების სახლს? (სკა) ფუტკრები სკებში ცხოვრობნენ.ყოველ სკას 1 დედა ფუტკარი, ათასობით მუშა და რამოდენიმე ასეული მამრი ფუტკარი ჰყავს.დედა ფუტკარი დიდი პატივით სარგებლობს.მას სკაში ცალკე შესასვლელი აქვს, რომლითაც სხვა ფუტკრები ვერ ისარგებლებენ.
ფუტკრის გამრავლებას ყრა ჰქვია. დედა ფუტკარი დღე-ღამეში 1500-2000 კვერცხს დებს ფიჭის უჯრედებში.
პირველად დადებული კვერცხებიდან მუშა ფუტკრები იჩეკებიან,მოგვიანებით კი მამრი ფუტკრები ჩნდებიან. მატლები,რომლითაც დედა ფუტკარი უნდა განვითარდეს განსაკუთრებულ საკვებს იღებს.ესაა ფუტკრის რძე.დანარჩენები კი ფუტკრის პურით,ეგრეთწოდებული “პერგუთი” იკვებებიან.
ნაყარის დროს ძველი დედა ფუტკარი სკას ტოვებს. მას სკის მობინადრეთა ნახევარი მიჰყვება.ნაყარი მზვერავ ფუტკრებთა ერთად ახალი ბინის მოსაძებნად მიფრინავს. სკაში კი ახალი დედა ფუტკარი რჩება.
შემოდგომაზე,სიცივეების დადგომის წინ ფუტკრები კლავენ ან სკიდან ერეკებიან მამალ ფუტკრებს,რადგან ზამთარში დედა ფუტკარი კვერცხის დებას წყვეტს და მათი განაყოფიერებაც საჭირო აღარ არის,ამრიგად მამრი ფუტკრები უფუნქციოდ რჩებიან და მუქთამჭამელებად იქცევიან.მათ გამოკვებას კი ბევრი თაფლი სჭირდება.ზამთარში ფუტკრები გუნდასავით იკვრებიან და ასე ატარებენ ცივ დღეებს,თუმცა თუ ფიჭაში თაფლი არის სკაში ტემპერატურა განსაკუთრებული სიცივეების დროსაც კი 12-15 გრადუსზე დაბლა არ ეცემა.
საკვების შესაგროვებლად ფუტკრები გზავნიან მზვერავებს,რომლებიც საგულდაგულოდ ეძებენ ნექტრით მდიდარ ადგილებს და მათ შესახებ თვისტომთ ატყობინებენ. ამისათვის სკაში დაბრუნებული მზვერავები უცნაურად მოძრაობენ,რასაც ადამიანები ფუტკრების ცეკვას უწოდებენ. წრიული ცეკვა ნიშნავს, რომ ნექტარი ახლოსაა. ქანქარისებური ცეკვა კი იმის მაუწყებელია,რომ ნექტარი შორსაა.მზვერავები საოცარი სიზასტით გადასცემენ მუშა ფუტკრებს საკვების ადგილმდებარეობას,აგრეთვე იმას,თუ რამდენი “საწვავი” დაეხარჯებათ იქ მისაღწევად.
იცით რა არის ფუტკრების საწვავი?(თაფლი).ცნობილია რომ სკიდან გამოფრენამდე მუშა ფუტ კრები აუცილებლად იღებენ საზრდოდ გარკვეული რაოდენობის თაფლს,რათა ძალები მოიკრიბონ.
ფუტკრის ოჯახში შრომა უცნაურადაა განაწილებული.საქმე იმაშია,რომ სიცოცხლის მანძილზე ფუტკარი სხვადასხვა საქმიანობითაა დაკავებული. მაგალითად,ახალგაზრდა ფუტკარი მატლებს კვებავს,შემდგომ იგივე ფუტკარი სანთელს წარმოქმნის და მშენებლად იქცევა.მერე სანიტრის მოვალეობას ასრულებს,კიდევ უფრო გვიან სკის განიავების საქმეს ემსახურება,ღალის ასაღებად ფრენას კი სიცოცხლის დასარულს იწყებს,მისი ეს საქმიანობა მხოლოდ 3-4 კვირას გრძელდება,სულ ბოლოს კი დარაჯის მოვალეობას ასრულებს.
მუშა ფუტკრის სიცოცხლის ხანგრძლივობა სხვადასხვა დროს სხვადასხვაა.
ზაფხულში მთავარი ღალიანობის პერიოდში, ის 30-35 დღემდე აღწევს;
სუსტი ღალიანობის პერიოდში- გაზაფხულსა და შემოდგომაზე ,ორი თვის ფარგლებში.
ხოლო უღალო პირობებში გვიან შემოდგომიდან დაწყებული გაზაფხულამდეც კი, შეიძლება 7-8 თვემდე გაგრძელდეს.
ვახსენე სიტყვა ღალა,იცით რა არის ღალა? ღალას ფუტკრები ყვავილისაგან იღებენ.მოგროვილ ყვავილის მტვერს ისინი ფეხებზე იკრობენ და ასე ეზიდებიან სკაში.

განცვიფრებას იწვევს ფუტკრების მიერ აშენებული ფიჭა,რომლის უჯრედებიც ზუსტად ერთი ზომისა და ფორმის ექვსკუთხა ფორმის ჯამებია.ამ ჯამებში ფუტკრები აგოვებენ თაფლს და ათავსებენ თავიანთ მატლებს.ფუტკრები სკაში რამოდენიმე ფიჭის დაფას აგებენ,რომლებიც ერთმანეთისგან ზუსტად ერთნაირი მანძილითაა დაშორებული
არსებობს მეთაფლია ფუტკრის 18 ჯიში.მათ შორის განსაკუთრებული თვისებებით გამოირჩევა ქართული ფუტკარი. ისი დამახასიათებელი თვისებაა,არ ინესტრება.რას ნიშნავს თქვენი აზრით,სიტყვა,არ ინესტრება?(არ იკბინება),თვინიერია და მისი ნახვა მცირე ღალიანობისას,ანუ როცა თაფლს არ აგროვებენ, შეიძლება უპირბადოდ. ქართული ფუტკარი იტანს სუსხიან ამინდებს,ნექტარს ნისლსა და ჟინჟლში კი აგროვებს. მას მსოფლიოში ყველაზე დიდი ხორთუმი აქვს.ხორთუმის სიგრძე 7,1 მმ-ია.
ქართული ფუტკარი თავისი განსაკუთრებული თვისებების გამო სამჯერ დააჯილდოვეს ოქროს მედლით.
სკიდან თაფლის ამოღებას დახილვას უწოდებენ. თაფლს შემოდგომით იღებენ სკიდან. ეს პროცესი დაახლოებით ასე ხდება. იღებენ ფიწის ჩარჩოებს და ათავსებენ,თაფლის გამოსახდელ ხელსაწყოში,რომელსაც ციბრუტს ეძახიან.მასში მრგვალი ფორმის,ლითონის ფირფიტებია ჩადგმული.ამ ფირფიტებს შორის ათავსებენ ჩარჩოებს და წურავენ.გადმოდის თაფლი.ციბრუტიდან ჩარჩოს ისევ სკაში აბრუნებენ. თაფლის გამოწურვის შემდეგ ცარიელი ფიჭიდან სანთელს ამზადებენ.

ფუტკრის პროდუქტებს სამკურნალო თვისებები აქვს.თაფლს,ცვილს,ყვავილის მტვერს,ფუტკრის შხამს,ფუტკრის რძეს და დინდგელს იყენებენ ფარმაკოლგიასა და კოსმეტოლოგიაში.

ინტეგრირებული გაკვეთილი

ჩემი მხიარული და საზრიანი მესამეკლასელები

პროექტის გეგმა: ”მე ვიწყებ ჩემი ქალაქის გაცნობას”.

პროექტის სახელი : ვიწყებ ჩემი ქალაქის გაცნობას

პროექტის მოკლე აღწერა: მოსწავლეები გაეცნობიან თბილისის რამოდენიმე ღირშესანიშნაობას, რაც მათი ასაკისთვის საჭირო, გასაგები და საინტერესოა.

პროექტის სრული აღწერა: მოსწავლეები მოიძიებენ ლეგენდას თბილისის დაარსების შესახებ, მოიძიებენ ინფორმაციას მეტეხის ტაძარზე, რადგან ამ ადგილიდან ეყრებოდა საფუძველი თბილისს და აქვეა ვახტანგ მეფის ძეგლი, მოიძიებენ ინფორმაციას საკუთარ უბანზე(მათთვის თბილისი ხომ საკუთარი უბნიდან იწყება),საკუთარ სკოლაზე, “თოჯინების თეატრზე”, ”ე.ახვლედიანის სახ. ბავშვთა გალერეაზე”, ზოოპარკსა და ცირკზე, მთაწმინდის პანთეონსა და გასართობ პარკზე “ბომბორა”. მოეწყობა ექსკურსიები ზოოპარკსა და მთაწმინდაზე. ეწვევიან “თოჯინების მუზეუმს”. პროექტის დასკვნით ეტაპზე მეწყობა პრეზენტაცია, გაკეთდება სტენდი, წარადგენენ საკუთარ ნამუშევრებს.
მოსწავლეთა ასაკი : 7-11-12 წელი

ვადები და ხანგრძლივობა : 2-3 კვირა

პროექტის შესაძლო აქტივობები კლასში: მოსწავლეები დაიყოფიან ჯგუფებად, დაენიშნებათ უფროსკლასელები ჯგუფის ხელმძღვანელებად და გადანაწილდება დავალებები.

მოსალოდნელი შედეგები: ჩატარებული კვლევის შედეგად ბავშვები გაიგებენ სასურველ ინფორმაციებს მათი ქალაქისა და საყვარელი ადგილების შესახებ. შეიქმნება ბლოგი

სარგებლობა სხვებისათვის: მოცემულ თემაზე მოძიებულ მასალას დაამუშავებენ და კომპაქტური სახით ჩაწერენ უფროსკლასელიები. სკოლის მოსწავლეებისათვის მისაბაძი იქნება ენთუზიაზმი, ასაკით პატარების დახმარება,რაიმე ახლისა და საინტერესოს შექმნის მცდელობა; მეტი ინტერესით გაეცნობიან თბილისს , მოისმენენ ახალ ისტორიებს,
შექმნილი ბლოგის საშუალებით, დაინტერესებული პირები გაეცნობიან მოსწავლეების მიერ ჩატარებული კვლევის შედეგებს, აღნიშნულ საკითხზე.

სამუშაო ენა: ქართული

საგნებთან/საგნობრივ ჯგუფებთან/ ეროვნულ სასწავლო გეგმასთან კავშირი:
ქართ.II.5 კითხულობს და იგებს მცირე მოცულობის ტექსტებს.
*ადეკვატურად პასუხობს წაკითხული ტექსტის ირგვლივ კითხვებს.
*შეუძლია ადაპტირებულ წერილობით წყაროებზე მუშაობა.
ქართ.II.8 მოსწავლე დამოუკიდებლად ადგენს მცირე მოცულობის ტექსტებს ნაცნობი ლექსიკონის გამოყენებით.
ისტ.ქ
ქმნის მისი ასაკობრივი ჯგუფისათვის შესაფერის მულტიმედიურ პროდუქტს თანაკლასელების, მასწავლებლის ან მშობლის დახმარებით.

პროექტის ფასილიტატორი: მარეხ ბასილიძე
ფასილიტატორის ელ.ფოსტა:m.basilidze@gmail.com

გაკვეთილზე (ფოტომასალა)

არსებითი სახელის ბრუნება

გაკვეთილის გეგმა

პედაგოგი მ.ბასილიძე
საგანი ქართული ენა
კლასი მე-4
თემა არსებითი სახელის ბრუნება.
მიზანი არსებითი სახელის ბრუნების პრინციპის გაგება, მოსწავლემ უნდა შეძლოს ნიმუშის მიხედვით აბრუნოს თანხმოვანფუძიანი არსებითი სახელები, მოსწავლეებმა უნდა შეძლონ, ჯგუფური მუშაობის შედეგად, შექმნან მცირე მოცულობის მოთხრობა ან ლექსი არსებითი სახელის ბრუნვითი ფორმების გამოყენებით.
აქტივობები: თხრობა, კითხვა-პასუხი, ჯგუფური მუშაობა, პრეზენტაცია.
რესურსი პლაკატი “არსებითი სახელის ბრუნება” (მხატვარი: ზ.ძიძავა)
ლექსები.
გაკვეთილის მსვლელობა
დავალების შემოწმება 5 წთ
ახალი მასალის ახსნა და განმტკიცება 20 წთ
(მასწავლებელი თვალსაჩინო მასალაზე დაყრდნობით, მოსწავლეთა ინტერესის გაღვიძების მიზნით, თხზავს არჯაკელისა და ბეღურას შესახებ საინტერესო ამბავს. )
ჩვენი, ადამიანების საერთო სახლი დედამიწაა. Dედამიწაზე ქართველების სამკვიდრებელი საქართველოა. საქართველო ლამაზია მოხატული მთებით, მდელოებით, მოჩუხჩუხე მდინარეებით, ხშირი ტყეებით.(თხრობისას მიუთითებს ნახატზე)
დიახ, ეს ის ტყეა, რომლის შესახებაც პოეტს უთქვამს:
“ტყეს ნურავის აჩეხინებთ
ყმაწვილებო, ჩემო,
სოკოს, მარწყვის, წყაროს წყალის
არ დავკარგოთ გემო.”
ტყის პირას ცხოვრობდა ბეღურა და ხვიარა არჯაკელი.
და აი, შემოდგომის ერთ მშვენიერ დღეს ბეღურა არჯაკელს ეკითხება:
_ თქვი, არჯაკელო, ხვიარა’
ქსანზე ვინ ჩამოიარა?
_რა ვი, ღრუბელზე ვფიქრობდი
და არა გამიგია რა.
_მეც სხვათა შორის ვიკითხე
სალაპარაკოდ კი არა…”
(ა.კალანდაძე)
_ ბავშვებო, მოდით დავფიქრდეთ, ვის ან რას შეიძლება ჩამოევლო ქსანზე?
_ ( ბავშვების პასუხები)
_თურმე ქსანზე ამ დროს პატარა,დარდიანმა ფოთოლმა ჩამოიარა. იცით რას დარდობდა? რას ჩიოდა?

ქარ-ი მოვარდა,
ქარ-მა მომაგნო,
ქარ-ს გავეკიდე,
ქარ-ის ბრალია,
ქარ-ით დაღლილი
ქარ-ად ვიქეცი,
ქარ-ო, როდემდის ვიქნები ასე!
_რა მოხდა? რა შეიცვალა ფოთოლმა?
_ მიმართულება, ადგილმდებარეობა.
_ახლა დავაკვირდეთ ფოთლის უკან დამალულ სიტყვას,-“ქარი”, რა შეიცვალა ამ სიტყვამ?
-ფორმა
_სახელის ფორმის ასეთ ცვლას, ბრუნება ეწოდება.
დავთვალოთ სახელი რამდენნაირად იცვლის ფორმას?
_ შვიდნაირად.
_ მოდით , ერთხელ კიდევ წავიკითხოთ და ჩამოვწეროთ თუ როგორ იცვლება სიტყვა “ქარი”.
(მასწავლებელი დაფაზე ჩამოწერს არსებითი სახელის ”ქარი” ბრუნებას)
_სახელი შვიდნაირად იცვლის ფორმას, ანუ სახელს შვიდი ბრუნვის ფორმა აქვს. თითოეულ Bბრუნვას კი საკუთარი სახელი გააჩნია. დააკვირდით, მე ჩვენს მიერ ნაბრუნებ სიტყვას მივუწერ შესაბამის ბრუნვის სახელებს.(სახელობითი, მოთხრობითი, მიცემითი, ნათესაობითი, მოქმედებითი, ვითარებითი, წოდებითი)

მასწავლებელი აგრძელებს თხრობას : დავუბრუნდეთ ჩვენს ნახატს

ცხოვრებაში სევდას სიხარული ცვლის, ავდარს – დარი.
მზემ სხივები მოჰფინა დედამიწას, ღრუბელი მიმოფანტა.

მზე
მზე ელოდება ვენახში მეზვრეს,
მზემ გაიღვიძა დიდი ხანია,
მზეს დილის ცვარი ათინათს ესვრის,
მზის სიხარულით გაუხარია,
მზით ავსებულა ყველა მტევანი,
და მზედ ქცეულა წვეთი ყოველი,
ამაღლებულა მზეო, შენამდე
მადლიერ მიწის საგალობელი.

_დავაკვირდეთ ლექსში ბრუნვითი ფორმების თანმიმდევრობებს და ვაბრუნოთ სიტყვა ბალახი, ყვავილი. (ბავშვები აბრუნებენ სიტყვას ნიმუშის მიხედვით)

ჯგუფური მუშაობა. 15წთ.
კლასს ვყოფთ 6 ჯგუფად. თითოეულ ჯგუფს ეძლევა დავალება, შექმნან მცირე მოცულობის მოთხრობა ან ლექსი, არსებითი სახელის ბრუნვითი ფორმების დახმარებით.
პრეზენტაცია. 5 წთ
ფასდება ჯგუფები.